فایرفاکس در واکنش به موج انتقادها از هوش مصنوعی، وعده «کلید قطع اضطراری» برای خاموش کردن قابلیت‌های جنجالی جدید را داد

هوش مصنوعی دارد دنیا را در دست می‌گیرد، اما همه از این موضوع خوشحال نیستند. این نارضایتی به‌خوبی در واکنش سریع کاربران به موزیلا دیده شد؛ زمانی که این شرکت اعلام کرد قصد دارد قابلیت‌های مبتنی بر هوش مصنوعی را به مرورگر فایرفاکس اضافه کند. حالا موزیلا از برنامه خود برای آرام کردن کاربران ناراضی پرده برداشته است.

آنتونی انزور-دِمئو، مدیرعامل جدید موزیلا، در یادداشتی که ۱۶ دسامبر منتشر شد، از برنامه‌ای برای تبدیل فایرفاکس به «یک مرورگر مدرن مبتنی بر هوش مصنوعی» سخن گفت؛ مرورگری که «از مجموعه‌ای از افزونه‌های نرم‌افزاری جدید و قابل اعتماد پشتیبانی می‌کند». او همچنین افزود که این شرکت «روی هوش مصنوعی‌ای سرمایه‌گذاری خواهد کرد که بازتاب‌دهنده بیانیه (مانیفست) موزیلا باشد».

این موضوع تنها بخشی از مقاله‌ای مفصل‌تر درباره اهداف او برای یکی از بهترین مرورگرهای وب بود، اما بسیاری از خوانندگان به اشاره او به هوش مصنوعی اعتراض کردند و نگران شدند که فایرفاکس در تعقیب آخرین ترندهای فناوری، هویت اصلی خود را از دست بدهد.

اکنون موزیلا به این جنجال‌ها واکنش نشان داده است. انزور-دمئو در پستی در ردیت توضیح داد که مرورگرهای وب باید برای طیف گسترده‌ای از کاربران جذاب باشند و سپس افزود:
«خیالتان راحت باشد، فایرفاکس همیشه مرورگری خواهد بود که بر کنترل کاربر بنا شده است؛ و این شامل هوش مصنوعی هم می‌شود. شما راهی شفاف برای خاموش کردن قابلیت‌های هوش مصنوعی خواهید داشت. یک کلید قطع اضطراری واقعی در سه‌ماهه اول سال ۲۰۲۶ عرضه می‌شود. حق انتخاب اهمیت دارد و نشان دادن تعهد ما به انتخاب، راهی است که از طریق آن اعتماد را می‌سازیم و حفظ می‌کنیم.»

روز بعد، جیک آرچیبالد، رئیس روابط توسعه‌دهندگان وب در موزیلا، در شبکه اجتماعی ماستودون تلاش کرد موضوع را شفاف‌تر کند. او نوشت:
«یک نکته که به‌طور واضح گفته نشده این است که فایرفاکس گزینه‌ای برای غیرفعال‌سازی کامل همه قابلیت‌های هوش مصنوعی خواهد داشت. تمام ویژگی‌های هوش مصنوعی به‌صورت اختیاری (opt-in) ارائه می‌شوند… کلید قطع اضطراری همه این موارد را کاملاً حذف می‌کند و دیگر هرگز در آینده نمایش داده نخواهد شد. این موضوع کاملاً شفاف و بدون ابهام است.»

فایرفاکس مدت‌هاست دقیقاً به این دلیل کاربران زیادی را جذب کرده که با رقبایش متفاوت است. برخلاف بیشتر مرورگرها، بر پایه موتور کرومیوم گوگل ساخته نشده و تلاش آگاهانه‌ای برای حفظ حریم خصوصی کاربران دارد؛ تا جایی که از دید ما، بهترین مرورگر امن موجود در بازار محسوب می‌شود.

همین اصول باعث شده فایرفاکس برای افرادی که نسبت به تحولات جدید هوش مصنوعی نگران‌اند جذاب باشد؛ چه نگرانی درباره سنگین و شلوغ شدن مرورگر به‌خاطر AI، و چه دغدغه‌هایی درباره تأثیر این فناوری بر مشاغل، خلاقیت و مالکیت فکری.

من بیش از ۲۰ سال است که به‌طور مداوم از فایرفاکس استفاده می‌کنم و یکی از دلایل اصلی ماندنم، تعهد دیرینه این مرورگر به حفظ حریم خصوصی بوده است. البته در این مسیر چالش‌هایی هم وجود داشته، اما هیچ‌کدام قابل مقایسه با مشکلات حریم خصوصی مرورگرهایی مثل گوگل کروم نبوده‌اند. دست‌کم در مورد من، این اعتماد همچنان حفظ شده است.

اما حالا دقیقاً همین اعتماد است که با حرکت به سمت هوش مصنوعی در معرض تهدید قرار گرفته. الگوریتم‌های هوش مصنوعی برای کاربران مثل یک «جعبه سیاه» هستند؛ چیزی که هیچ دید روشنی نسبت به درون آن وجود ندارد و فعلاً هم مشخص نیست موزیلا دقیقاً قصد دارد این عناصر هوش مصنوعی را چگونه پیاده‌سازی کند.

شاید مهم‌ترین مشکل، کمبود اطلاعات در پست اولیه انزور-دمئو باشد. منظور از «مرورگر هوش مصنوعی» یا «مجموعه‌ای از افزونه‌های نرم‌افزاری جدید و قابل اعتماد» هرگز به‌روشنی توضیح داده نشده و همین خلأ اطلاعاتی، فضا را برای نگرانی کاربران باز گذاشته است. هرچه موزیلا زودتر برنامه‌های خود را شفاف کند، سریع‌تر می‌تواند اعتماد را بازسازی کرده و به کاربرانش اطمینان دهد که در مسیر نوآوری‌های هوش مصنوعی، روح فایرفاکس را قربانی نمی‌کند.