وابستگی بیش‌ازحد به هوش مصنوعی در محل کار می‌تواند روند پیشرفت شغلی و اعتمادبه‌نفس را کند کند

هوش مصنوعی حالا به بخشی از زندگی روزمرهٔ کاری تبدیل شده است. از نوشتن ایمیل گرفته تا تهیهٔ گزارش، ابزارهای هوش مصنوعی به افراد کمک می‌کنند کارها را سریع‌تر انجام دهند. هرچند این موضوع در ظاهر مفید به نظر می‌رسد، اما کارشناسان هشدار می‌دهند که تکیهٔ بیش‌ازحد بر هوش مصنوعی می‌تواند پیامد منفی داشته باشد و به‌تدریج اعتمادبه‌نفس و مهارت‌های شغلی کارکنان را کاهش دهد.

کار سریع‌تر، اما مهارت‌های ضعیف‌تر؟
ابزارهای هوش مصنوعی برای صرفه‌جویی در زمان طراحی شده‌اند. آن‌ها می‌توانند در چند ثانیه بنویسند، خلاصه کنند و اطلاعات را تحلیل کنند. اما وقتی افراد برای هر کار کوچکی به هوش مصنوعی متوسل می‌شوند، ممکن است کم‌کم خودشان عمیق فکر نکنند. با گذشت زمان، این موضوع می‌تواند مهارت‌های مهمی مثل حل مسئله، نوشتن و تصمیم‌گیری را تضعیف کند.
مهدی پریاوی، مدیرعامل «سازمان بین‌المللی مراکز داده» که به شرکت‌ها و دولت‌ها دربارهٔ ساخت مراکز دادهٔ پشتیبان هوش مصنوعی مشاوره می‌دهد، می‌گوید این وابستگی می‌تواند به‌طور نامحسوس اعتماد کارکنان به مهارت‌های شغلی‌شان را هم از بین ببرد.
او به بیزنس اینسایدر گفته است استفادهٔ افراطی و طراحی‌نشدهٔ هوش مصنوعی در محیط‌های کاری باعث چیزی می‌شود که او آن را «فرسایش شناختی خاموش» و «کاهش مهارت‌ها» می‌نامد.
وقتی بهره‌وری واقعی نیست
کارشناسان می‌گویند زمانی که بیشترِ فکر کردن را هوش مصنوعی انجام می‌دهد، کارکنان ممکن است احساس کنند بسیار بهره‌ور هستند، اما در واقع چیزی یاد نمی‌گیرند و پیشرفت نمی‌کنند. این وضعیت می‌تواند یک حسِ کاذبِ توانمندی ایجاد کند؛ جایی که خروجی کار خوب به نظر می‌رسد، اما فردِ پشت آن تجربهٔ واقعی کسب نمی‌کند.
از دست دادن اعتمادبه‌نفس
یکی از بزرگ‌ترین نگرانی‌ها، اعتمادبه‌نفس است. وقتی افراد برای انجام کارهایی که قبلاً خودشان انجام می‌دادند به هوش مصنوعی تکیه می‌کنند، ممکن است کم‌کم باور کنند که این ابزار از آن‌ها باهوش‌تر است. این موضوع می‌تواند به خودتردیدی منجر شود.
اگر کارکنان فکر کنند موفقیت‌شان حاصل هوش مصنوعی است نه تلاش و توانایی خودشان، ممکن است دیگر به ایده‌ها و قضاوت‌هایشان اعتماد نکنند. این کاهش اعتمادبه‌نفس می‌تواند روی نحوهٔ صحبت در جلسات، پذیرش مسئولیت یا تلاش برای چالش‌های جدید در محل کار اثر منفی بگذارد.
چرا جوان‌ترها بیشتر در معرض خطرند؟
کارکنان جوان و افرادی که در ابتدای مسیر شغلی هستند، بیشتر در معرض این خطر قرار دارند. سال‌های اولیهٔ کار برای یادگیری و ساختن مهارت‌های قوی در نظر گرفته شده است. اگر در این دوره هوش مصنوعی بخش بزرگی از کار را انجام دهد، رشد فردی کند می‌شود.
بدون تمرین مداوم مهارت‌های کلیدی، افراد ممکن است وقتی ابزارهای هوش مصنوعی در دسترس نیستند یا وقتی با مسائل پیچیده‌تری روبه‌رو می‌شوند که نیاز به تفکر انسانی دارد، دچار مشکل شوند.
استفادهٔ درست از هوش مصنوعی
بسیاری از کارشناسان نمی‌گویند که باید از هوش مصنوعی اجتناب کرد؛ بلکه توصیه می‌کنند از آن هوشمندانه استفاده شود. هوش مصنوعی باید پشتیبان کار باشد، نه جایگزین تفکر انسان.
روش مناسب این است که تصمیم‌گیری دربارهٔ اینکه چه کاری باید انجام شود و بررسی خروجی نهایی بر عهدهٔ انسان باشد. هوش مصنوعی می‌تواند به سرعت، ایده‌پردازی یا ساختاردهی کمک کند، اما کنترل تصمیم‌های مهم باید در دست انسان بماند.
مسیر پیش رو
بحث دربارهٔ هوش مصنوعی معمولاً روی از دست رفتن شغل‌ها یا اتوماسیون متمرکز است. اما مسئلهٔ مهم دیگری هم وجود دارد: تأثیر هوش مصنوعی بر ذهن انسان. اگر بدون حد و مرز استفاده شود، ممکن است کارها را ساده‌تر کند، اما انسان‌ها را ضعیف‌تر.
در بلندمدت، حفظ اعتمادبه‌نفس، خلاقیت و تفکر مستقل حتی از استفاده از جدیدترین فناوری‌ها هم مهم‌تر خواهد بود. هوش مصنوعی باید ابزار باشد، نه جایگزین توانایی انسانی.